Quantcast
Loading...
Are you the publisher? Claim or contact us about this channel


Embed this content in your HTML

Search

Report adult content:

click to rate:

Account: (login)
Loading...

More Channels


Showcase


Channel Catalog


Loading...

Channel Description:

Dział Przyrody Muzeum Śląska Opolskiego

older | 1 | .... | 4 | 5 | (Page 6)

    0 0

    samiec szklarnika leśnego Cordulegaster boltonii
    Szklarnik leśny Corduelgaster boltonii jest jedną z największych krajowych ważek, rozmiarami ciała dorównuje husarzowi władcy (rozpiętości skrzydeł dochodzi do 10 cm, a długość ciała 8,5 cm). Zamieszkuje śródleśne, płytkie, czyste i dobrze natlenione cieki (potoki i mniejsze rzeki) o piaszczystym lub piaszczysto-żwirowym dnie. Jest gatunkiem o najdłuższym spośród krajowych ważek rozwoju larwalnym, który może trwać nawet do 5 lat. Larwy przebywają najczęściej na mieliznach lub w przybrzeżnej części cieku. Nie są łatwe do znalezienia, gdyż na ogół pozostają zagrzebane pod cienką warstwą piasku lub detrytusu (obumarłych szczątków roślinnych). Z ukrycia wystaje im tylko głowa z przednimi odnóżami oraz koniec odwłoka. Dorosłe formy tego gatunku można obserwować od końca maja do połowy sierpnia. Widuje się wtedy zwykle regularnie patrolujące pewne odcinki cieków samce, które lecąc na niewielkiej wysokości poszukują potencjalnych partnerek. Samice nad ciekami pojawiają się dużo rzadziej, możemy wtedy obserwować je podczas składania jaj. Robią to w bardzo charakterystyczny sposób – zawisając w pionowej pozycji nad płytką wodą, zanurzają miarowo koniec odwłoka umieszczając jaja w piasku bądź osadach dennych.

    W województwie opolskim szklarnik leśny po raz pierwszy stwierdzony został przez Schuberta (1929), który obserwował ten gatunek w 4 miejscach na obszarze Gór Opawskich. Następnie został wykazany dopiero w 1972 roku przez Mariana Bielewicza w okolicach Dobrodzienia (okaz dowodowy znajduje się w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu). Kolejne obserwacje gatunku poczynione zostały dopiero w czasach współczesnych. W 2003 roku stwierdzony został w pobliżu rezerwatu Smolnik na rzece Budkowiczance (Dolný 2003, Dolný i inni 2007). Obserwacje Kuńki i innych (2008) dostarczają sześciu nowych stanowisk położonych na rzekach: Libawie, Czarnej Wodzie, Grabicy, Borkówce, Bogacicy oraz na bezimiennym cieku w okolicach Kuźnicy Katowiskiej. Autorzy Ci ponownie wykazują go także w Górach Opawskich – na Bystrym Potoku. W trakcie naszych obserwacji w 2011 roku udaje nam się wykazać szklarnika leśnego w sumie na ośmiu nowych stanowiskach położonych w czterech nowych kwadratach UTM (Zabłocki i Wolny 2012). Obserwujemy go także na Bystrym Potoku w masywie Biskupiej Kopy. W trakcie rozpoczętej w 2015 r. w ramach projektu „Inwentaryzacje przyrodnicze kluczem do edukacji ekologicznej i ochrony bioróżnorodności w województwie opolskim” obserwacji ważek, rozwój gatunku udaje nam się stwierdzić na kolejnych 9 stanowiskach położonych w 8 nowych kwadratach UTM: YS14, BB91, BB92, CB02, CB13, CB20, CA08, CA19 (dane niepublikowane). Mimo wykrycia tylu nowych miejsc rozrodu tego rzadkiego i chronionego w kraju gatunku, stan jego populacji w województwie nie rysuje się zbyt optymistycznie – miejsca jego występowania są mocno rozproszone i ograniczają się często do zaledwie kilkusetmetrowych odcinków cieków. Szklarnik leśny wpisany jest do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt, znajduje się także na europejskiej liście gatunków zagrożonych (The IUCN Red List of Threatened Species) z kategorią LC – mniejszego ryzyka. Największym, w naszych warunkach, zagrożeniem dla populacji szklarnika leśnego są wszelkie przekształcenia w obrębie koryt rzecznych. Regulacje linii brzegowej czy pogłębianie powodują zniszczenia siedlisk gatunku. Budowa w obrębie zasiedlanych cieków stawów hodowlanych, skutkuje zmniejszeniem prędkości przepływu wody, zamuleniem oraz zmianami właściwości fizykochemicznych wody. Nie bez znaczenia pozostają także zręby i wycinki drzew porastających i zacieniających zamieszkiwane cieki.

    Literatura
    Bernard R., Buczyński P., Tończyk G., Wendzonka J. 2009. Atlas rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, ss. 256.
    Dolný A. 2003. Faunistical data on endangered and protected dragonflies (Insecta: Odonata) in the polish part of Upper Silesia (opolskie and śląskie voivodships). Natura Silesiae Superioris, 7: 89–91.
    Dolný A., Miszta A., Parusel J., B. 2007. Ważki (Insecta: Odonata) rezerwatu „Smolnik” (Szumirad, województwo opolskie). Natura Silesiae Superioris, 11: 75–83.
    Kuńka A., Hebda G., Łęgowska D., Świerad R. 2008. Faunistical data on selected species of dragonflies (Insecta: Odonata) in the Opole Province (Southwest Poland). Opole Scientific Society Nature Journal, 41: 101–105.
    Schubert K. 1929. Die Odonaten der Umgebung von Neustadt O.-S. Zeitschrift fur wissenschaftliche Insektenbiologie, 24 (4-5): 178–189.
    Zabłocki P., Wolny M. 2012. Materiały do poznania niektórych chronionych, rzadkich i interesujących ważek (Insecta: Odonata) Śląska. Opolski Rocznik Muzealny, 19: 9–48.

    nowe stanowiska szklarnika leśnego, wykryte w ramach inwentaryzacji ważek w 2015 roku, na tle danych literaturowych
    głaszczki wargowe szklarnika leśnego mają długie, ostre i zróżnicowanej wielkości "ząbki"
    larwy szklarnika leśnego na różnym etapie rozwoju, te o długości około 4 cm powinny opuścić wodę w najbliższym sezonie
    śródleśny potok koło Sławięcic, 21.10.2015
    śródleśny potok koło Wojciechowa koło Olesna, larwy szklarnika znaleźć można w przybrzeżnych wypłyceniach z odkładającym się detrytusem
    pomiar temperatury wody w kontrolowanym cieku



    0 0

    rząd:płazy ogoniaste (Caudata), rodzina: salamandrowate (Salamandridae) 
    status ochronny: ochrona częściowa; 
    występowanie:na obszarze całego kraju, gatunek pospolity; w województwie opolskim szeroko rozsiedlona w odpowiednich siedliskach
    środowisko życia: lasy liściaste, mieszane i iglaste, łąki, zarośla, ogrody, parki, siedliska ruderalne 
    tryb życia: lądowo wodny (w wodzie przebywa podczas okresu godowego); aktywna głównie w porze nocnej
    dojrzałość płciowa: w 2. lub 3. roku życia 
    okres godowy: luty czerwiec (zwykle marzec maj)
    miejsce rozrodu: niewielkie zbiorniki ze stojącą lub wolno płynącą wodą, częściowo nasłonecznione i porośnięte roślinnością wodną, takie jak stawy, starorzecza, sadzawki, glinianki, torfianki, kanały, przydrożne rowy oraz rozlewiska 
    miejsce zimowania: ląd (kryjówki ziemne) 
    pożywienie:na lądzie owady, pajęczaki, skąposzczety; w wodzie planktoniczne skorupiaki i larwy owadów wodnych
    zagrożenia:zanikanie małych zbiorników wodnych na skutek melioracji i zasypywania, zanieczyszczenie wód, eutrofizacja, wprowadzanie ryb drapieżnych

    samiec traszki zwyczajnej Lissotriton vulgaris; płazy te dorastają do 1012 cm długości, średnio osiągają 78 cm
    ciało samca jest barwy ciemnobrązowej, z ciemnymi lub czarnymi plamami; na jasnym brzuchu znajduje się pomarańczowa smuga, pokryta nieregularnie rozmieszonymi plamami
    w okresie godowym na jego grzbiecie występuje falisty lub ząbkowany grzebień wysokości ok. 1 cm, ciągnący się nieprzerwanie od głowy do końca ogona
    na brzusznym fałdzie ogona pojawiają się jaskrawe smugi - srebrzystobłękitna i pomarańczowa; ponadto na palcach kończyn tylnych tworzą się szerokie płatki skórne, przypominające błony pływne
    samiec na lądzie
    ubarwienie samicy jest mniej efektowne i kontrastowe
    ciało ma barwę jasnobrązową z delikatnymi ciemnymi plamkami; pomarańczowa pręga na brzuchu jest węższa i jaśniejsza

    Czy wiesz, że...

    ... traszki wykazują bardzo ciekawe zachowania rozrodcze? Zanim dojdzie do zapłodnienia samce „popisują się” przed samicami widowiskowym tańcem godowym − drgają i wachlują ogonem w wodzie, a następnie składają spermatofory − pakiety dojrzałych plemników zamkniętych w śluzowatej osłonce. Ruch wody pozwala partnerkom odebrać bodźce zapachowe, co skłania je do wciągnięcia spermatoforów do kloaki. Zapłodnione jaja składane są pojedynczo. Samice przyklejają je do liści roślin podwodnych.

    0 0

    02.04.2016, teren kopalni kruszyw Dziergowice, Grabówka, opolskie






    0 0

    rząd:płazy bezogonowe (Anura), rodzina:żabowate (Ranidae) 
    status ochronny: ochrona całkowita
    występowanie:na obszarze całego kraju, prawie wyłącznie na nizinach, gatunek pospolity; w województwie opolskim prawdopodobnie na rozproszonych stanowiskach (słabe rozpoznanie)
    cechy szczególne:samce w porze godowej przyjmują błękitną lub niebieską barwę ciała; pysk jest zaostrzony; wewnętrzny modzel podeszwowy jest duży, dobrze wysklepiony i twardy, dłuższy od połowy pierwszego palca; brzuch z reguły bez plam
    długość ciała:do 8 cm, najczęściej 57 cm
    środowisko życia:łąki, mokradła, torfowiska, lasy wszystkich typów, polany śródleśne, zarośla, ogrody, pola uprawne
    tryb życia: lądowy, aktywność dzienna 
    dojrzałość płciowa: w 2. 5. roku życia 
    okres godowy:marzeckwiecień 
    miejsce rozrodu:strumienie i małe zbiorniki wodne, takie jak stawy czy rozlewiska, rzadko głębsze niż 0,5 m
    miejsce zimowania: ląd (pod opadłymi liśćmi i stertami gałęzi, w norach, szczelinach, wykrotach, dziurach pod korzeniami drzew) 
    pożywienie:dżdżownice, ślimaki, pająki, pluskwiaki, chrząszcze i inne drobne bezkręgowce
    zagrożenia:zanieczyszczenie wód, melioracje i wysychanie zbiorników wodnych, utrata lub degradacja przyległych siedlisk lądowych













    0 0

    W trakcie kontroli stanowisk błotniaka łąkowego Circus pygargus w powiecie prudnickim natrafiliśmy naoznakowane przez nas w zeszłym sezonie znaczkami skrzydłowymi ptaki. Takie obserwacje bardzo nas cieszą :-). Po sprawdzeniu koduokazało się, że ptaki teodbywały lęgi w tym samym miejscu w zeszłym sezonie jako para. Dochowały się wtedy trzech piskląt. Oba osobniki zostały schwytane i oznakowane w trakcie nagrywania reportażu o czynnej ochronie błotniaka łąkowego na Opolszczyźnie. Linki do wyemitowanego materiału znajdują się w poście Reportaż z czynnej ochrony błotniaka łąkowego na Opolszczyźnie. MEDIALNE BŁOTNIAKI POWRÓCIŁY!!! Oby i w tym sezonie im się poszczęściło i dochowały się piskląt.

    Samiec o kodzie znaczków skrzydłowych OJPN z obrączką FN77371 oznakowany pod Głogówkiem 07.07.2015 r.


    Samica o kodzie znaczków skrzydłowych OJWN z obrączka FN77367 oznakowana pod Głogówkiem 07.07.2015 r.

    Przy okazji podajemy linka do strony, na której można zgłaszać obserwacje oznakowanych znaczkami skrzydłowymi błotniaków łąkowychBusards.comoraz do podstrony o ZNAKOWANIUna stronie projektu OCHRONA BŁOTNIAKA ŁĄKOWEGO W POLSCErealizowanego przez TOWARZYSTWO PRZYRODNICZE "BOCIAN".

    Loading...
    0 0

    Dzięki uprzejmości Gwidona Gaudnika, który udostępnił nam do publikacji na blogu wykonaną przez siebie fotagrafię, możemy pochwalić się kolejnym stwierdzeniem oznakowanego w ubiegłym sezonie błotniaka łąkowego Circus pygargus. Samiec ten pierwotnie zaobrączkowany został jako ptak dorosły 14.08.2011 r. na lęgowisku w Czechach koło Opawy. W zeszłym sezonieprzeniósł się do Polski i wychował trójkę piskląt w gminie Pawłowiczki, gdzie został przez nas schwytany i oznakowany kolorowymi znaczkami skrzydłowymi. Dzięki obserwacji Gwidona wiemy, że i w tym sezonie ptak na miejsce lęgu wybrał Opolszczyznę. Ponieważ w 2011 roku ptak był już w upierzeniu dorosłym, obecnie musi być w wieku co najmniej 8 lat.

    Zdjęcia ze znakowania tegoż ptaka w zeszłym sezonie można zobaczyć TUTAJ.

    Samiec o kodzie znaczków skrzydłowych ONFP z polską obrączką FS12511 oraz czeską EX72882,oznakowany pod Głogówkiem 09.07.2015 r. ponownie lęgowy w gminie Pawłowiczki

    0 0

    Gadziogłówka pospolita Gomphus vulgatissimus związana jest głównie z wodami płynącymi, od strumieni po duże rzeki. Rozwija się też w jeziorach przepływowych lub z rozległym piaszczystym litoralem, a także w zbiornikach w żwirowniach. W kraju jest gatunkiem powszechnie spotykanym. Osobniki dorosłe obserwować można się od maja do czerwca.

    Dokumentacjęzdjęciową gatunku oraz jego stanowisk, które wykazano w trakcie realizacji projektu pn. "Inwentaryzacje przyrodnicze kluczem do edukacji ekologicznej i ochrony bioróżnorodności w województwie opolskim", wykonano sprzętem fotograficznym współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.  

    samiec gadziogłówki pospolitej Gomphus vulgatissimus
    larwa gadziogłówki pospolitej
    larwa
    larwa
    przeobrażenie samicy
    samica tuż po opuszczeniu wylinki
    samica już z rozprostowanymi skrzydłami
    wylinka
    samiec
    samiec
    stanowisko gatunku - kopalnia kruszyw Dziergowice, Grabówka, 21.04.2016
    stanowisko gatunku - Siestrzechowice, rzeka Nysa Kłodzka, 25.04.2016
    stanowisko gatunku - Racławice Śląskie, rzeka Osobłoga, 16.05.2016
     

    0 0

    larwa gadziogłówki żółtonogiej
    Majowa inwentaryzacja ważek w wybranych rzekach Opolszczyzny przyniosła nowe dane zmieniające pogląd na występowanie niektórych gatunków. Do czasu wydania Atlasu rozmieszczenia ważek w Polsce (Bernard i inni, 2009), chroniony gatunek - gadziogłówka żółtonoga Gomphus flavipes był znany w województwie opolskim z zaledwie jednej współczesnej i dwóch historycznych obserwacji. Stwierdzenia te, jak również preferencje siedliskowe gatunku - rozwijającego się w dużych i szerokich rzekach nizinnych - wskazywały, iż należy się go spodziewać na większej liczbie stanowisk, przynajmniej wzdłuż koryta Odry. Obszar występowania tego gatunku w Atlasie został wyrysowany jednak tylko do wysokości Opola (patrz mapka). Jak pokazują wyniki naszych wstępnych badań, gatunek ten odbywa rozwój w Odrze aż po granicę z województwem śląskim, gdzie znany był do tej pory tylko z jednej obserwacji osobnika dorosłego (Miszta, 2010). Rozwój gadziogłówki żółtonogiej udało nam się też stwierdzić na większych dopływach Odry - Nysie Kłodzkiej i Osobłodze.

    Literatura
    Bernard R., BuczyńskiP., Tończyk G., Wendzonka J. 2009. Atlas rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, ss. 256.
    Miszta A. 2010. Czerwona lista ważek województwa śląskiego - stan na rok 2010. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice ss. 40.




    dziewiąty segment odwłoka larwy gadziogłówki żółtonogiej jest charakterystycznie wydłużony
    grzbietowa powierzchnia segmentów odwłoka pozbawiona jest kolców












    stanowisko gatunku - Kobylice, rz. Odra, 18.05.2016
    larwa odłowiona przez wolontariusza Jacka Chromika w Odrze w Kobylicach, 18.05.2016
    stanowisko gatunku - Kórnica, rz. Osobłoga, 19.05.2016
    stanowisko gatunku - Podlesie, rz. Odra, 23.05.2016
    stanowisko gatunku - Bełk przysiółek wsi Cisek, rz. Odra, 23.05.2016
    okazy odłowione w Odrze w Bełku, 23.05.2016

    Zdjęcia gatunku i jego stanowisk zostały wykonane sprzętem fotograficznym współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.






older | 1 | .... | 4 | 5 | (Page 6)


Loading...